Dạy Bin Bin nhìn bằng Teachable Machine

Teachable Machine học như thế nào?

Lúc mới sinh ra, Bin Bin chưa biết gì cả. Bin Bin giống một em bé chưa từng thấy vỏ chuối.

Em dạy em bé thế nào? Em cho em bé xem thật nhiều vỏ chuối và nói "đây là vỏ chuối". Xem đủ nhiều lần, em bé sẽ tự nhận ra.

Teachable Machine của Google dạy máy tính đúng theo cách đó. Tên này nghĩa là "cái máy dạy được".

Dạy trên Teachable Machine có 3 việc chính:

1. Cho xem. Em chụp thật nhiều ảnh từng món rác, mỗi món một hộp riêng.
2. Cho học. Máy tính xem hết ảnh và tự tìm cách phân biệt.
3. Thử bài. Em cầm rác lên trước máy ảnh. Thanh dài nhất là món máy tính đoán.

Học xong, Teachable Machine làm ra một bộ não nhỏ. Người lớn gắn bộ não đó vào bảng Bin Bin.

Em cần chuẩn bị gì?

• Một máy tính có máy ảnh (webcam), mở bằng Chrome hoặc Edge.
• Một người lớn ngồi cùng em.
• Rác sạch và khô: chai nhựa rỗng, vài tờ giấy, hộp sữa đã uống hết và rửa sạch, vỏ chuối hoặc vỏ cam, túi nilon, ống hút.
• Một tấm khay hoặc tờ giấy to làm nền. Nên đặt máy ảnh đúng chỗ Bin Bin sẽ đứng trong lớp.

Không mang đồ sắc nhọn như lon bị móp, mảnh thủy tinh.

1Mở Teachable Machine

Người lớn mở trang https://teachablemachine.withgoogle.com rồi bấm nút xanh Get Started (nghĩa là "Bắt đầu").

2Chọn loại bài học

Bin Bin học bằng mắt, nên em chọn Image Project (bài học bằng hình ảnh).

Một bảng nhỏ hiện ra. Em chọn ô bên trái, Standard image model.

3Làm quen với bàn học

Bàn học có 3 phần, đi từ trái sang phải:

• Bên trái là các hộp. Mỗi hộp chứa ảnh của một món rác.
• Ở giữa là ô Training. Đây là chỗ máy tính học bài.
• Bên phải là ô Preview. Đây là chỗ em thử xem Bin Bin đoán đúng không.

4Đặt tên cho các hộp

Bin Bin cần 6 hộp. Năm hộp cho năm món rác, thêm một hộp cho lúc không có gì trước máy ảnh.

Em bấm vào hình cây bút chì cạnh chữ "Class 1" để đổi tên hộp.

Lúc đầu chỉ có 2 hộp. Em bấm ô Add a class (thêm hộp) ở dưới cùng để có thêm hộp mới.

Tên hộp phải viết y hệt bảng dưới đây. Viết chữ thường, không dấu, nối các chữ bằng dấu gạch ngang. Nếu viết sai một chữ, bảng Bin Bin sẽ không hiểu.

Tên viết vào hộp	Món rác	Thùng
chai-nhua	Chai nhựa	1 Tái chế
giay	Giấy	1 Tái chế
hop-sua	Hộp sữa	1 Tái chế
vo-trai-cay	Vỏ trái cây	2 Thực phẩm
tui-nilon	Túi nilon, ống hút	3 Rác còn lại
trong	Không có gì, chỉ có khay trống	Không bỏ vào thùng nào

5Chụp ảnh cho từng hộp

Em bấm nút Webcam trong hộp. Lần đầu, máy tính hỏi có cho dùng máy ảnh không. Người lớn bấm Allow (cho phép).

Em cầm món rác trước máy ảnh. Rồi em bấm và giữ nút xanh Hold to Record (giữ để chụp). Còn giữ là máy còn chụp, mỗi giây chụp được nhiều tấm.

Thả tay ra là máy dừng. Ảnh vừa chụp hiện ra bên phải.

Muốn Bin Bin học giỏi, em nhớ 6 mẹo này. Số của mẹo trùng với số trong hình.

1. Xoay món đồ khi đang chụp. Cho máy thấy mặt trước, mặt sau, nằm ngang, dựng đứng.
2. Đưa lại gần, đưa ra xa một chút.
3. Đổi người cầm. Mỗi bạn trong nhóm cầm một lượt, vì tay mỗi bạn khác nhau.
4. Dùng nhiều món khác nhau. Hộp chai-nhua nên có chai to, chai nhỏ, chai có nhãn, chai không nhãn.
5. Chỉ để tay và món đồ trong khung hình. Không để mặt em trong ảnh.
6. Chụp hộp trong thật kỹ. Em không cầm gì cả, chỉ chụp khay trống. Chụp lúc bật đèn và lúc tắt bớt đèn. Nếu không có hộp này, Bin Bin tưởng lúc nào cũng có rác và sẽ đoán bừa.

Mỗi hộp nên có số ảnh gần bằng nhau. Em giữ nút khoảng 5 giây, làm 3 hoặc 4 lần cho mỗi hộp.

6Cho Bin Bin học bài

Khi cả 6 hộp đều có ảnh, em bấm nút Train Model (học bài) ở giữa.

Máy tính bắt đầu học. Trên màn hình hiện dòng chữ Don't switch tabs! nghĩa là "Đừng chuyển sang trang khác!". Em ngồi chờ, không đóng trang, không bấm sang trang khác. Càng nhiều ảnh thì chờ càng lâu, có khi vài phút.

Khi nút đổi thành Model Trained, nghĩa là Bin Bin đã học xong.

7Thử bài

Nhìn sang ô Preview bên phải. Em cầm một món rác trước máy ảnh.

Bên dưới có 6 thanh màu, mỗi thanh là một hộp. Thanh dài nhất là món Bin Bin đoán. Con số ở cuối thanh cho biết Bin Bin chắc chắn bao nhiêu. Số 100% nghĩa là rất chắc chắn.

So sánh hai hình dưới đây. Ở hình 1, máy tính đã học vỏ chuối nên thanh vỏ chuối dài hẳn. Ở hình 2, em cầm khủng long đồ chơi. Máy tính chưa từng học món này nên thường không có thanh nào dài hẳn. Đôi khi máy vẫn đoán bừa một món, vì máy chỉ biết những gì em đã dạy.

Trên bảng thật, Bin Bin chỉ trả lời khi chắc chắn từ 85% trở lên và nhìn thấy cùng một món liên tục khoảng nửa giây. Vì vậy em cầm món đồ đứng yên một chút nhé.

Bin Bin đoán sai cũng không sao. Mình dạy thêm là được:

8Gửi bộ não cho Bin Bin

Bước này người lớn làm.

1. Bấm Export Model ở ô Preview.
2. Giữ thẻ Tensorflow.js và chọn Upload (shareable link).
3. Bấm Upload my model rồi chờ một lát.
4. Chép đường link trong ô Your sharable link. Link có dạng https://teachablemachine.withgoogle.com/models/.../.

Mở file js/config.js trong thư mục Bin Bin. Dán link vào dòng MODEL_URL, giữ nguyên dấu / ở cuối link. Lưu file, rồi mở lại bảng Bin Bin.

Mỗi lần dạy lại và bấm Upload my model, người lớn chép link trong ô Your sharable link và dán lại vào MODEL_URL.

9Cất bài học để lần sau dạy tiếp

Nếu đóng trang mà chưa cất, toàn bộ ảnh đã chụp sẽ mất. Teachable Machine không tự lưu giúp em.

Người lớn bấm vào ba gạch ngang ở góc trên bên trái, rồi chọn một trong hai cách:

• Download project as file cất bài học thành một file trên máy tính.
• Save project to Drive cất vào Google Drive của người lớn.

Lần sau, chọn Open project from file hoặc Open project from Drive để mở lại và dạy tiếp.

Cùng ôn bài

1. Muốn Bin Bin nhận ra chai nhựa, mình phải làm gì?
2. Vì sao cần hộp trong?
3. Khi máy đang học bài, em có được chuyển sang trang khác không?

Đáp án:

1. Chụp thật nhiều ảnh chai nhựa, xoay nhiều kiểu, rồi cho máy học.
2. Để Bin Bin biết lúc nào trước máy ảnh không có gì.
3. Không. Em phải để nguyên trang cho máy học xong.

Từ tiếng Anh em sẽ gặp

Teachable Machine chưa có tiếng Việt, nên các nút đều là tiếng Anh.